Мосолмандың Үҙ-Үҙенә Имтиханында Тәсауыф

Динебеҙ Ислам дин тотоуҙы ғына түгел, бөтә йәшәйеш асылын тәртипкә һала. Динебеҙ Ислам тирә-яҡ мөхитте, тышҡы ҡиәфәтебеҙҙе генә түгел, эске донъябыҙҙы, әхүәле рухиәбеҙҙе тәртипкә һала. Исламдың төп маҡсаты булған «камил мөьмин» юғарылығына күтәрелеү өсөн, динебеҙҙең формаһын, мәғәнәһен, физик һәм метафизик асылын, асыҡ һәм йәшерен яҡтарын – һәммәһен өйрәнергә тейешбеҙ.
Тәсауыф – мөьминде юғары камиллыҡҡа ирештереүсе Илаһи тәрбиә юлы. Ул – Ҡөрьән һәм Сөннә нәсихәттәре ярҙамында тышҡы донъябыҙҙы үҙгәртеүсе, наҙанлыҡты, рухи түбәнлекте еңергә ярҙам итеүсе, әхүәле рухиәбеҙҙе тәрбиә ҡылыусы һәм ҡәлбебеҙ менән Аллаһты хәҡиҡи танып белеү юлына баҫтырыусы тәрбиә мәктәбе. Был китапта беҙ Исламдағы тәсауыф мәсьәләләре буйынса шәриғәт талаптарына һеҙҙең иғтибарығыҙҙы йәлеп итеүҙе маҡсат итеп ҡуйҙыҡ. Беҙ рухи тәрбиә юлына баҫҡандар һәм уларҙың остаздары (мөршидтәр) араһындағы мөнәсәбәттәрҙең иң дөрөҫ критерийҙарын бирергә тырыштыҡ. Был мөнәсәбәттәрҙәге хәүефле яҡтарҙы ла күрһәттек: остазыңа артыҡ эҫенеү, һөйөү фанатизмға, хәҡиҡәт юлынан тайпылыуға алып килеүе лә ихтимал. Ҡыҫҡаһы, шәриғәт ҡағиҙәләрен үтәгән сүрәттә генә дини тойғоларыңды ауыҙлыҡлау, аҡыл менән эш итеү мөмкин.


Ғаләм Мәктәбе - Ғаләм, Ҡөрьән Һәм Кеше

Кеше – юғарыларҙан да юғары (әхсани-тәкүим) һәм түбәндәрҙән дә түбән (әсфәли-сәфилин), тәҡүәлек һәм гонаһкәрлек, осош һәм түбән тәгәрәү халәттәре араһында торған йомаҡ. Кеше – Раббыбыҙҙың Илаһи сифаттарҙы сағылдыра алған иң һәләтле яратылмышы. Был йәһәттән ҡараһаҡ, ғаләм – көҙгө һәм ул кешегә күҙәтеү һәм фекер йөрөтөү өсөн бирелгән.
Асылда барса ғаләм Аллаһтың Гүзәл Исемдәренең төрлө комбинациялары сағылышы. Образлы итеп әйтһәк, ғаләм төрлө материалдарҙы ҡушып, иретеп, һыуытып, көҙгө эшләү өсөн файҙаланылған ғәләмәт ҙур үтә күренмәле быяла ише. Кеше – илаһи яратылмыштың бөйөк мөғжизәһе – был ғаләм көҙгөһөнөң сағылдырғыс һуңғы звеноһы кеүек. Ошо көҙгө аша кеше үҙенең көсһөҙлөгөн дә, үҙенең ҡиммәтен дә танып белә ала, ә «үҙен танып белгән - Раббыһын да танып белә». Аллаһ Ҡәләмен һәм ғаләм китабын уҡыған кеше үҙенең пак фитрәтен тоя, үҙенең намыҫ тауышын ишетә, фани донъяның Илаһи панорамаһын һоҡланып күҙәтә һәм Хәҡиҡәт ҡояшына һуҡыр булыуҙан туҡтай...


Ислом Назарида Ақл Ва Фалсафа

Бу китобда Ислом фалсафаси билан инсонларнинг бирламчи ва бир-бирига зит фикрий қарашлари таҳлил ва таққос этилиб, натижалари очиқланган. Инсоният тарихи бўйича ўртага чиқган ва бир томонлама, яъни моддият узра қурилган фикрий тизимлар мувоффақиятга эриша олмагандир. Яъни, ҳаётнинг моддий ва маънавий жабҳаларида қаршимизга чиқган муаммоларнинг ечимида ожиз қолгандир. Бугунга қадар инсон зотининг ақлий малакаси моддият узра ривожлангандир. Ҳолбуки, фақатгина моддият узра келишган ақл, инсонларни очкўзлик ва ваҳшийликга етаклагани ҳаммага маълумдир. Агар-да ақл фақатгина инсон зотининг ихтиёрига ташлаб қўйилсайди, ер юзида фитна ва фасод ўртага чиқар, буюк фалокатларга йўл очарди. Мана шунинг учун ки, Аллоҳ Таоло Ҳазратлари бандаларига муҳталиф замонларда пайғамбарлар ва китоблар юбориб, уларни тўғри йўлга чақиргандир. Энг охирги пайғамбар Муҳаммад (С.А.В) Ҳазратлари ўзларига берилган муқаддас Қуръони Карим билан инсон ақлини ва тафаккурини мутаносиб бир ўлчовда тамомлаш учун курашганлар. Ислом инсонлар орасидаги муомалани, инсон ва коинот, инсон ва Яратгувчи орасидаги алоқаларни бир бирлари билан чамбарчас боғлаган ҳолда инсон тафаккурини мутаносиб бир шакилда ривожлантириб, инсон зотини улвиятга эриштиргандир. Ислом дунё қарашига зит бўлган барча фикирлар ва фикрий оқимлар инсониятни таназуллга етаклагандир ва етакламоқдадир. Шунинг учун ҳам инсонлар, фақат ва фақат Исломнинг мутаносиб ижтимоий ва маънавий фикрий тизими асосида бахтли бўла оладилар.